Vrede

 

Zondag waren M. en ik bij een uitvoering van "The Armed Man: A Mass for peace" van de Engelse componist Karl Jenkins. Het is een muziekstuk dat ruim twaalf jaar geleden werd geschreven als een aanklacht tegen oorlog en een oproep voor vrede. De uitvoering van zondag was de afsluiting van een project waar een aantal leden en de dirigente van het koor waar we in zingen aan hadden deelgenomen.
Wij kennen grote delen van deze mis goed omdat ze zijn opgenomen in ons koorrepertoire, mooie koorstukken die ook goed "los" gezongen kunnen worden. De complete uitvoering hadden we echter nog niet meegemaakt.
Het bijzondere van dit stuk is dat het bij uitvoering begeleid wordt door filmbeelden. De combinatie van de muziek, de teksten en de indringende beelden van velerlei soorten oorlogsgeweld uit voornamelijk de twintigste eeuw zorgt ervoor dat de boodschap hard binnenkomt bij de kijker/luisteraar. Pacifisten worden vaak als idealistische dromers weggezet, maar bij het zien van de aaneenschakeling van al dat leed en al die ellende die oorlog betekent voor soldaten en burgers, is het afzweren van geweld een logische gevolgtrekking. The Armed Man zou vaste prik moeten zijn in het curriculum voor scholieren van het voorgezet onderwijs, want ondanks alle 'nooit meer' hartekreten van na de Tweede Wereldoorlog is er sindsdien altijd wel ergens in de wereld oorlog geweest, tot op de dag van vandaag.

Wat oorlog doet met gewone mensen werd gedemonstreerd in een aflevering van de uitstekende VPRO tv-serie (wat maakt die omroep toch een belangwekkende documentaires) op zondagavond : 'Langs de grenzen van Turkije'. Verslaggever Bram Vermeulen interviewt een jonge Syriër die als douanier van het vrije Syrië dienst doet aan de grens met Turkije. Het vrije Syrië is een kleine strook land in handen van de strijdende oppositie-milities. De man blijkt een leraar te zijn die voordat hij douanier was zes maanden als sluipschutter heeft gevochten. De verslaggever vraagt of de man zijn werk als leraar mist. Nee, dat niet, hij mist zijn werk als sluipschutter, "omdat je dan wat kan doen voor je land". Op de vraag van Vermeulen of hij zich nog zijn eerste slachtoffer herinnert vertelt de man zonder enige emotie, maar met een flauwe, enigszins triomfantelijke grijns, over de executie van een officier van het Syrische leger die hij moest voltrekken. Volgens de man verdiende de officier de straf omdat hij een misdadiger was en hij, de schutter, volgde slechts een bevel op. Of hij nog wel eens dacht aan zijn eerste dode was de vraag. "Nee".

Het laatste deel van The Armed Man start met enkele gezongen regels uit 'Le morthe d'Arthur' van de 15de eeuwse schrijver Sir Thomas Malory:

Lancelot:
Better is peace than always war
Guinevere:
And better is peace than evermore war

We weten het al zo lang, maar waar blijft die vrede?