Vrijheid

Dit stukje zit al een tijdje te draaien. Vanaf het moment dat CDA en VVD zich serieus gingen richten op een coalitie met steun van de PVV voel ik de behoefte om deze ontwikkeling in de Nederlandse politiek hier te becommentariëren. Om mijn verbijstering en zorgen te uiten over het gegeven dat twee partijen die ik, hoewel het niet mijn politieke kleur is, altijd als fatsoenlijk heb beschouwd, zich zo naïef uitleveren aan een beweging die het begrip vrijheid van allerlei voorwaarden voorziet. (Les 1: Hoed u voor bewegingen die het woord vrijheid in hun naam hebben staan) Ik wilde wachten met het schrijven van dit stukje totdat het CDA eindelijk zijn besluit had genomen. Theoretisch was het mogelijk dat de leden van deze partij op tijd in zouden zien dat ze een heilloze weg bewandelen die niet alleen slecht zal uitpakken voor het land, maar ook voor de eigen partij. Omdat het CDA zelden duidelijke keuzes maakt geloofde ik er niet in, maar hoopte er wel op. Tenslotte bleek afgelopen zaterdag dat er wel degelijk CDA-ers zijn die niet verblind worden door het verlangen naar macht, maar wel degelijk vanuit hun principes keuzes maken. Maar goed, het kabinet VVD/CDA met gedoogakkoord (laat ik nou altijd gedacht hebben dat gedogen een linkse hobby was) komt er, dus staat niets mij in de weg mijn bezwaren ertegen te spuien. Echter de argumenten die er zijn tegen deze onzalige constructie zijn al door velen verwoord in diverse media. Ik kan mij natuurlijk ook voegen bij het koor en betogen dat het dom is om te denken dat een beweging als die van Wilders salonfähig gemaakt kan worden door hem in te kapselen. Wilders laat zich niet inkapselen, het is eerder andersom: de partijen die met hem samenwerken zullen hun taalgebruik en ideeën steeds meer op hem afstemmen, uit angst zijn steun te verliezen. Door de gekozen constructie, de PVV zit immers niet in het kabinet, laten de andere partijen zich gijzelen en blijft Wilders buiten schot en kan hij zonder zelf enkele verantwoordelijkheid te nemen, veel invloed uitoefenen.

Nee, al die overige argumenten tegen zal ik maar niet herhalen, het neigt naar preken voor eigen parochie. Wat ik eigenlijk onder woorden wil brengen is, waar nu precies mijn angst voor de politieke toekomst van ons land uit bestaat. Aan een vaag unheimisch gevoel over de ontwikkelingen hebben we (ik) tenslotte niet zoveel.
Nadat ik gisteren de korte column van Arnon Grunberg op de voorpagina van ‘de Volkskrant’ heb gelezen weet ik precies waar het om gaat. Hij schreef over het beroep dat Wilders altijd doet op de vrijheid van meningsuiting het volgende: “Maar een maatschappij waar alles gezegd en geschreven kan worden is geen vrije maatschappij, het is een maatschappij waar het woord niet meer serieus wordt genomen. Een maatschappij in verval dus. “

Een Deense journalist en docent, die sinds drie maanden in Nederland woont, onderstreept vandaag in ‘de Volkskrant’ de woorden van Grunberg in een opiniestuk, waarin hij zijn zorgen uit over de gevolgen die een minderheidskabinet met gedoogsteun van een extreemrechtse partij heeft voor het publieke debat. In Denemarken is er de afgelopen jaren volgens de journalist sprake geweest van radicalisering van het publieke debat met alle gevolgen voor het democratisch gehalte ervan. De journalist eindigt zijn stuk als volgt: “Politici zouden het goede voorbeeld moeten zijn in een sober en democratisch debat zonder subjectieve generalisaties en opmerkingen die neigen naar racisme. Wanneer onze politieke leiders deze democratische toon laten varen, is dat het begin van een algeheel afglijden in onze democratie. En een democratisch publiek debat is moeilijk te herstellen als het eenmaal verloren is gegaan.”

Laat ik voorop stellen dat ik over het algemeen een optimist ben. Maar de laatste tijd dringen pessimistische gedachten over de politiek in Nederland zich bij mij op. Het is goed dat er schrijvers en journalisten zijn die met weinig woorden veel weten te zeggen. Je kunt je er door gesterkt voelen, of je op andere gedachten laten brengen. (Les 2: Lees originele denkers)